معرفی اوراکل بلاکچین (Oracle) و کاربرد اوراکل در ارزدیجیتال

با گسترش بلاکچین، حجم زیادی از دارایی‌ها در حال ورود به این بستر هستند. این تحول، باعث تغییرات اساسی در بازارهای مالی، تجارت بین المللی، بیمه، بازی‌های دیجیتال و بسیاری از صنایع دیگر شده است. ترکیب بلاکچین، قراردادهای هوشمند و ارواکل‌ها، زیر ساختی را ایجاد کرده است که کاربران در آن می‌توانند روند فعالیت‌ها را بهتر مشاهده کنند و همیشه کنترل دارایی‌های خود را در دست داشته باشند.

در این میان اوراکل‌ها نقش مهمی را در این بحث دارند. آن‌ها بلاکچین‌ها را به داده‌های خارج از زنجیره به یکدیگر متصل می‌کنند. لذا شبکه Chainlink یکی از اولین و مهم ترین اوراکل‌ها است که ابتدا باعث شکل گیری فضای دیفای شد و امروزه به یک استاندارد اصلی در وب تبدیل شده‌است.

معرفی شبکه اوراکل Oracle

در همین ابتدا باید گفت شبکه اوراکل سامانه‌ای است که به اکوسیستم وب 3 این قابلیت را می‌دهد تا به اطلاعات واقعی، سیستم‌های سنتی و محاسبات پیشرفته دسترسی داشته باشد. این شبکه‌ها که به‌صورت غیرمتمرکز فعالیت می‌کنند Decentralized Oracle Networks یا به اختصار DONs، زیرساخت لازم برای ساخت قراردادهای هوشمند ترکیبی را فراهم می‌کنند. در این نوع قراردادها، کدهای اجراشده بر روی بلاکچین با داده‌ها و پردازش‌هایی که خارج از زنجیره انجام می‌شوند، ترکیب می‌شوند تا از برنامه‌های غیرمتمرکز پیشرفته‌ای پشتیبانی شود.

برای درک بهتر، فرض کنید دو نفر به نام علی و رضا درباره نتیجه‌ یک بازی فوتبال با یکدیگر شرطی را بسته‌اند و هرکدام 200 هزار تومان پرداخت می‌کنند و به عنوان مثال یک قرارداد مجموع این مبلغ یعنی 400 هزار تومان را تا پایان بازی نزد خود نگه می‌دارد. اما قرارداد به‌تنهایی نمی‌داند که کدام تیم برنده شده تا مبلغ را به فرد مناسب پرداخت کند. در این فسمت شبکه‌ اوراکل وارد عمل می‌شود، نتیجه‌ی مسابقه را از منابع معتبر خارج از بلاکچین دریافت کرده و به‌صورت مطمئن و قابل‌اعتماد به بلاکچین منتقل می‌کند تا قرارداد بتواند تصمیم درستی بگیرد. در واقع، شبکه‌ی اوراکل مانند پلی ارتباطی میان بلاکچین و دنیای واقعی عمل می‌کند.

رفع مشکل بلاکچین توسط اوراکل‌ها

یکی از مشکلات بلاکچین و قراردادهای هوشمند عدم برقراری ارتباط با منابع خارج از بلاک چین یا آف-چین(Off-chain) است.با توجه به اینکه نیاز به داده‌های خارجی در بلاکچین روز به روز در حال افزایش است رفع مشکل بلاکچین توسط اوراکل‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار شده است. از طرفی بسیاری از قراردادهای هوشمند مانند دیفای برای آنکه بتوانند به صورت صحیح اجرا شوند نیاز به داده‌های مربوط به دنیای خارج از زنجیره دارند. این اغلب به عنوان مشکلات اوراکل شناخته می‌شود.

اوراکل برای دریافت اطلاعات خارج از شبکه، از وب‌سرویس‌ها و APIها استفاده می‌کند. در شرایطی که قرارداد هوشمند به منابع اطلاعاتی آف-چین نیاز داشته باشد، دستور لازم را به Oracle ارسال می‌کند و اوراکل درخواست مربوطه را به API منتقل می‌کند و در پایان این پروسه، قرارداد هوشمند پاسخ مورد نیاز خود را دریافت می‌کند.

کاربرد اوراکل در برنامه‌های غیرمتمرکز (DApps)

با یک مثال شروع می‌کنیم: فرض کنید دو نفر درخصوص نتیجه مسابقه فوتبال بین دو تیم ایتالیا و انگلیس شرط‌بندی کرده‌اند. شخص اول معتقد است ایتالیا برنده می‌شود و شخص دوم انگلیس را پیروز مسابقه می‌داند. آنها تصمیم می‌گیرند مبلغی را در یک قرارداد هوشمند بلاک کنند تا براساس نتیجه مسابقه به فرد برنده اعطا شود.

از آنجا که قرارداد هوشمند جهت باخبر شدن از نتیجه مسابقه قادر به ارتباط با منابع خارجی نیست، اوراکل وظیفه دریافت این داده‌ها از یک منبع معتبر و ارسال آن به قرارداد هوشمند را عهده‌دار است. در پایان، قرارداد هوشمند براساس نتیجه مسابقه، وجوه را به فرد برنده پرداخت می‌کند.

موارد زیر نمونه هایی از داده‌هایی است که توسط  اوراکل‌ها به پلتفرم‌های مختلف ارسال می‌شود:

• داده‌های بازار سرمایه، مانند بسته‌های قیمت‌گذاری دارایی‌ها و اوراق بهادار.
• داده‌های مرجع معیار مانند نرخ بهره.
• داده‌های آب و هوایی برای محاسبه حق بیمه.
• داده‌های موقعیت جغرافیایی، مانند آنچه در ردیابی زنجیره تامین استفاده می شود.
• داده‌های ورزشی برای حل و فصل بازارهای پیشبینی و قراردادهای ورزشی.
• داده‌های پرواز مانند مواردی که توسط باشگاه‌ها برای جمع‌آوری بلیط‌های پرواز استفاده می‌شود.

اوراکل (Oracle) چه مشکلی در بلاکچین را حل می‌کند؟

اوراکل‌ها به عنوان یک مکانیزم اساسی در بلاکچین تلاش بر غلبه بر یک محدودیت اساسی از قراردادهای هوشمند دارند. این مشکل عبارت است از این که قراردادها امکان تعامل با داده‌ها و سیستم‌های خارج از بلاکچین بومی خود را ندارند. این مشکل می‌تواند توانایی برنامه‌های بلاکچینی را که به دسترسی به داده‌های بیرونی وابسته‌اند، به شدت محدود کند.

راه‌حل برای حل این مشکل در بلاکچین، استفاده از اوراکل‌ها به عنوان یک درگاه ارتباطی میان بلاکچین و دنیای واقعی است. اوراکل‌ها می‌توانند داده‌ها و رویدادهای خارج از بلاکچین را به دقت به بلاکچین منتقل کرده و امکان ارتباط موثر بین این دو محیط مختلف را فراهم سازند.

مثال‌های متنوعی از کاربردهای اوراکل در بلاکچین وجود دارد، از جمله در حوزه‌های امور مالی غیرمتمرکز (Defi)، اطلاعات آب و هوا برای بیمه، قیمت دارایی‌ها در امور مالی، احراز هویت برای دولت‌ها، حسگرهای اینترنت اشیا (IoT) برای زنجیره تامین و سایر حوزه‌های صنعتی.

کاربردهای اوراکل در بلاکچین

اوراکل‌ها به عنوان یک ابزار حیاتی در بلاکچین، با توانایی اتصال این فناوری به دنیای واقعی و داده‌های خارج از زنجیره (Off-Chain)، کاربردهای گسترده‌ای دارند. در ادامه به برخی از کاربردهای مهم اوراکل در بلاکچین اشاره خواهیم کرد:

• ارائه داده‌های خارج از زنجیره

 یکی از اصلی‌ترین کاربردهای اوراکل در بلاکچین، امکان ارائه داده‌های خارج از زنجیره است. این داده‌ها ممکن است از منابع آفچین یا دیگر سیستم‌ها و شبکه‌ها به بلاکچین منتقل شده و در قراردادهای هوشمند بلاکچین استفاده شوند.

• تسهیل اجرای قراردادهای هوشمند پیچیده

 اوراکل‌ها با امکان اتصال به داده‌های بیرونی، به اجرای قراردادهای هوشمند پیچیده که به اطلاعات دقیق از دنیای واقعی نیاز دارند، کمک می‌کنند. این امکان باعث افزایش تنوع و کاربردی بودن قراردادها می‌شود.

• اطلاعات آب و هوا برای بیمه‌ها

 در صنایعی مانند بیمه، اوراکل‌ها می‌توانند اطلاعات آب و هوا و داده‌های جغرافیایی را به بلاکچین منتقل کرده و در قراردادهای هوشمند بیمه‌ها برای ارزیابی خطرات و پرداخت ادعاها مورد استفاده قرار دهند.

• استفاده در امور مالی غیرمتمرکز (Defi)

 در پلتفرم‌های امور مالی غیرمتمرکز، اوراکل‌ها به توانایی انتقال اطلاعات بازار، قیمت دارایی‌ها و داده‌های مالی مختلف بین بلاکچین و دنیای واقعی کمک می‌کنند.

• استفاده در احراز هویت برای دولت

اوراکل‌ها می‌توانند در سیستم‌های احراز هویت بلاکچین به اطلاعات ایمن و قابل اعتماد از دنیای واقعی دسترسی فراهم کنند. این امر به تأمین امنیت در احراز هویت افراد و سازمان‌ها کمک می‌کند.

• استفاده در حسگرهای اینترنت اشیا (IoT)

 اوراکل‌ها می‌توانند داده‌های حسگرهای اینترنت اشیا را به بلاکچین منتقل کرده و در زنجیره‌های تامین‌ و سایر حوزه‌ها مورد استفاده قرار دهند.

انواع اوراکل‌ در بلاکچین

اوراکل‌ها را می‌توان بسته به سطح کیفی داده‌ی آنها به پنج دسته طبقه‌بندی کرد:

• پایگاه داده (نرم‌افزاری یا سخت‌افزاری)
• مسیر داده (ورودی یا خروجی)
• تراست (متمرکز یا غیرمتمرکز)
• اختصاصی
• انسانی

در ادامه هر کدام این موارد را بیشتر بررسی می‌کنیم.

اوراکل پایگاه داده

با توجه به گستردگی منابع برون زنجیره‌ای، اوراکل‌های بلاک چینی در انواع مختلف هستند. در حالت کلی اوراکل به دو دسته نرم‌افزاری و سخت‌افزاری تقسیم می‌شود:

الف) نرم افزاری:

اوراکل نرم‌افزاری (Software oracles)، توسط ارتباط با منابع اطلاعاتی آنلاین، داده‌ها را به بلاک چین منتقل می‌کند. این اطلاعات می‌توانند از پایگاه‌های داده آنلاین، سرورها و وب‌سایت‌ها بدست آیند.

این واقعیت که اوراکل‌های نرم‌افزاری به اینترنت متصل هستند، به آنها این امکان را می‌دهد تا اطلاعات را برای قراردادهای هوشمند به صورت بلادرنگ انتقال دهند. همین امر آنها را به یکی از متداول‌ترین اوراکل‌های بلاکچین بدل کرده است. اطلاعاتی که توسط Oracleنرم‌افزاری ارایه می‌شوند معمولا شامل نرخ نوسان ارز، بهای یک دارایی دیجیتال یا اطلاعات لحظه‌ای پروازهای یک شرکت هواپیمایی هستند.

ب) سخت‌افزاری:

اوراکل‌ سخت‌افزاری (Hardware oracles)، برای بدست آوردن داده‌های فیزیکی از دنیای واقعی و در دسترس قرار دادن آنها برای قراردادهای هوشمند طراحی شده است. چنین اطلاعاتی را می‌توان از طریق سنسورهای الکترونیکی، اسکنر بارکد و سایر دستگاه‌های داده‌خوان ارسال کرد. اساساً یک Oracle سخت‌افزاری وقایع دنیای حقیقی را به منظور قابل فهم شدن برای قراردادهای هوشمند، به مقادیر دیجیتال تبدیل می‌کند.

به عنوان مثال می‌توان به سنسوری اشاره کرد که با رسیدن کامیون حامل کالا به محل بارگیری، اطلاعاتی را به یک قرارداد هوشمند ارسال می‌کند تا تصمیماتی بر اساس آن اتخاذ شود.

اوراکل مسیر داده (اوراکل ورودی و خروجی)

اوراکل‌ ورودی (Inbound oracles)، داده‌ها را از منابع خارجی به قراردادهای هوشمند منتقل می‌کنند و Oracleخروجی (outbound oracles)، داده‌های قراردادهای هوشمند را به دنیای خارج می‌فرستند.

سنسور اندازه‌گیری دما، نمونه‌ای از اوراکل ورودی است که داده‌های دما را به یک قرارداد هوشمند ارسال می‌کند. همچنین قفل هوشمند را می‌توان به عنوان یک نمونه از Oracle خروجی در نظر گرفت که در صورت واریز وجوه به نشانی مورد نظر، قرارداد هوشمند این اطلاعات را از طریق اوراکل خروجی به فانکشن مربوطه ارسال و قفل را باز می‌کند.

اوراکل تراست (اوراکل متمرکز و غیرمتمرکز)

یک اوراکل متمرکز (Centralized oracles) همانند یک نهاد واحد است که تنها از یک منبع اطلاعاتی داده‌های قرارداد هوشمند را تامین می‌کند. بنابراین، کارایی قرارداد هوشمند با نهاد در ارتباط با آن اوراکل گره خورده است. همچنین هرگونه رخنه توسط یک بازیگر مخرب، تاثیر مستقیمی بر عملکرد قرارداد هوشمند خواهد داشت. از این رو مشکل اصلی اوراکل‌های متمرکز، اتکای آنها به یک منبع اطلاعاتی واحد است و این موجب افزایش آسیب‌پذیری قراردادهای هوشمند در برابر حملات هکرها می‌شود.

در سوی دیگر، اوراکل‌های غیرمتمرکز (Decentralized oracles) برای افزایش اعتبار داده‌های خود، از چندین منبع خارجی استفاده می‌کنند. از آنجا که این اوراکل‌ها اعتبار و صحت داده‌های ارسالی را با اجماع بین منابع خارجی تعیین می‌کنند، به آنها اوراکل‌های اجماع (Consensus Oracles) نیز گفته می‌شود.

برخی از پروژه‌های بلاکچینی خدمات Oracle غیرمتمرکز را به بلاکچین‌های دیگر ارائه می‌دهند. همچنین اوراکل‌های غیرمتمرکز می‌توانند در بازارهای پیشبینی، جایی که درصد موفقیت یک نتیجه خاص را می‌توان با اجماع جمعی تایید نمود، مثمرثمر باشند.

اوراکل اختصاصی 

اوراکل اختصاصی (Contract-specific oracles)، تنها جهت استفاده در یک قرارداد هوشمند مشخص طراحی شده‌است. بدین معنا که اگر کسی بخواهد چندین قرارداد هوشمند را به‌کار گیرد، باید متناسب با تعداد آنها از اوراکل‌های اختصاصی هم استفاده کند.

بنابراین استفاده از این نوع اوراکل بسیار زمان‌بر و پرهزینه‌بوده و اجرای آنها از سوی شرکت‌ها و موسساتی که مایلند از منابع‌داده مختلفی استفاده کنند، چندان توجیه‌پذیر نیست. از طرف دیگر، از آنجا که این اوراکل‌ها از ابتدا مختص یک قرارداد می‌باشند، توسعه‌دهندگان انعطاف‌پذیری بیشتری جهت تنظیم آنها بر اساس نیازهای اختصاصی خود خواهند داشت.

اوراکل انسانی

گاهی افراد دارای دانش تخصصی در یک زمینه خاص هم می‌توانند به عنوان Oracle عمل کنند. آنها اطلاعات را پس از بررسی صحتشان (توسط منابع مختلف)، برای قراردادهای هوشمند ترجمه می‌کنند. به دلیل اینکه اوراکل‌های انسانی هویت خود را به صورت رمزنگاری تایید می‌کنند، احتمال جعل هویت در آنها توسط کلاهبرداران و ارایه داده‌های نامعتبر بسیار کم است.

مشکلات و چالش‌های اوراکل

به دلیل اینکه تصمیمات اتخاذ شده در قراردادهای هوشمند بر اساس داده‌های اوراکل‌ها تعیین می‌شوند و آنها نقشی کلیدی در یک اکوسیستم بلاکچینی ایفا می‌کنند، چالش اصلی آنها دستکاری در منابع داده‌ای است که به آنها استناد می‌کنند. این دستکاری می‌تواند توسط حملات هکرها و بازیگران مخرب انجام شود. به عنوان مثال هک شدن یک منبع‌داده می‌تواند منجربه ارسال اطلاعاتی غلط به یک Oracle و اجرای قرارداد هوشمند در راستای اهداف هکر گردد.

همچنین به دلیل اینکه اوراکل‌ها بخشی از اجماع اصلی بلاکچین محسوب نمی‌شوند، متاسفانه در مکانیزم امنیتی بلاکچین‌های عمومی جایی نخواهند داشت. این موجب افزایش آسیب‌پذیری آنها می‌شود. با این حال روش های مختلفی برای اعتبارسنجی اطلاعات دریافتی از نودهای Oracle در شبکه وجود دارد.

سوالات متداول

در ادامه به سوالاتی که امکان دارد در این زمینه برای شما بدون پاسخ بماند، جواب‌های کوتاه اما مفیدی داده‌ایم که با استفاده از آن می‌توانید به سوال خود پاسخ صحیحی را بدهید.

اوراکل بلاکچین چیست؟

اوراکل‌ها سیستم‌هایی هستند که به قراردادهای هوشمند امکان دسترسی به داده‌های خارجی (داده‌های خارج از بلاکچین) را می‌دهند.

چرا بلاکچین‌ ها به اوراکل نیاز دارند؟

بلاکچین‌ها به دلیل ایزوله بودن، به اوراکل‌ها نیاز دارند تا داده‌های دنیای واقعی را به قراردادهای هوشمند منتقل کنند.

اوراکل ورودی چیست؟

باید گفت اوراکل ورودی داده‌ها را جمع‌آوری کرده و به بلاکچین منتقل می‌کند.

مفهوم اوراکل خروجی چیست؟

درواقع اوراکل خروجی به قراردادهای هوشمند این امکان را می‌دهد تا دستورات خود را به سیستم‌های خارج از بلاکچین ارسال کنند.

اوراکل میان‌ زنجیره‌ای چیست؟

درواقع اوراکل میان‌زنجیره‌ای اطلاعات و دارایی‌ها را بین بلاکچین‌های مختلف منتقل می‌کند، به صورتی که سیستم‌ها و قراردادهای هوشمند می‌توانند با یکدیگر تعامل داشته باشند.

چرا باید از اوراکل‌ های غیر متمرکز استفاده کرد؟

اوراکل‌های غیرمتمرکز از بروز مشکلاتی مانند خرابی یا دستکاری داده‌ها جلوگیری می‌کنند و امنیت و شفافیت بیشتری را برای قراردادهای هوشمند فراهم می‌کنند.

آیا اوراکل‌ ها قابل اعتماد هستند؟

بله، اما این به شهرت و تاریخچه عملکرد اوراکل‌ها بستگی دارد. اوراکل‌های معتبر دارای تاریخچه قابل بررسی هستند که به کاربران کمک می‌کند تصمیمات آگاهانه‌تری بگیرند.

چرا آموزش ارز دیجیتال اهمیت دارد؟

بازار ارزهای دیجیتال یکی از سریع‌ترین و پویاترین بازارهای مالی جهان است. نوسانات بالا، فرصت‌های سودآور و در عین حال ریسک‌های جدی باعث شده‌اند که ورود بدون آموزش به این بازار، خسارت‌بار باشد.

در آکادمی ما، آموزش ارز دیجیتال از پایه تا پیشرفته به‌صورت کاملاً ساختارمند ارائه می‌شود. شما یاد می‌گیرید:

• ارز دیجیتال چیست و بلاکچین چگونه کار می‌کند
• تفاوت کوین و توکن
• آشنایی با بیت کوین، اتریوم و آلت‌کوین‌ها
• نحوه کار با صرافی‌های داخلی و خارجی
• اصول امنیت در بازار کریپتو
• استراتژی‌های معامله‌گری و سرمایه‌گذاری

هدف ما این است که شما فقط مصرف‌کننده سیگنال نباشید، بلکه به یک تحلیل‌گر مستقل تبدیل شوید.